Podcast online college en reflectie met Matthijs Schouten - Volledig college deel 6

Met de komst van het coronavirus wordt het per dag duidelijker dat we als mens en als samenleving in een onvoorstelbare turbulentie zitten en dat de gevolgen niet te overzien zijn. Het zijn uiterst onzekere tijden die ons als individuele mens raken en onmachtig en angstig maken.

Tegelijk bevinden we ons in een soort van ‘gedwongen’ gezamenlijke retraite. Dit vraagt ons naar binnen te keren. Niet alleen binnenshuis, maar ook naar onze eigen binnenwereld. De confrontatie met de binnenwereld kan heftig zijn, maar juist ook transformerend werken. Waar sta je nu? Hoe verhoud je je werkelijk tot de huidige situatie en hoe blijf je heel?

Samen met Matthijs Schouten reflecteren we op de huidige situatie en gaan we in op vragen die er leven, want ook de huidige situatie heeft direct te maken met ‘De uitdaging van het Antropoceen’. Matthijs gaat onder andere in op bovenstaande vragen, licht toe welke processen in ‘stille tijden’ opkomen en bespreekt hoe hier mee om te gaan.

Samenvatting 1 mei 2020:
De vorige keer hebben we gesproken over het leger van aanwezigheden dat achter ons staat. Als we daarbij denken aan anderen, dan voelen we daar direct iets positiefs bij. Als we dit echter bij onszelf gaan doen en kijken naar alle ‘ons-zelven’ achter ons, dan komen we heel snel in het oordeel terecht. Dan bezien we dat vanuit ‘dit was goed’ en ‘dat was slecht’.

Wij hebben de neiging in onze cultuur te oordelen in goed en kwaad. Dat zit diep ingebakken. Daarmee zijn we geneigd de aspecten die in ons zelf gebeuren af te wijzen als slecht en kwaad en andere aspecten te accepteren als goed. In de huidige situatie (‘gedwongen retraite’) komen veel emoties, gedachten en gevoelens naar boven. Daar zitten lichte, maar ook meer duistere domeinen in. En zeker binnen die meer duistere domeinen zie je dat we gewend zijn om onmiddellijk een oordeel te hebben en ook een zelfoordeel. In dat zelfoordeel eigenen we ons die zelfgenoemde negatieve emotie ook nog toe in de zin dat we daarmee niet alleen de emotie afwijzen maar ook onszelf afwijzen. Je wijst jezelf als persoon af.

Het boeddhisme spreekt niet over de termen goed en kwaad. Het boeddhisme kent het begrip karma en karma betekent: dat wat je nu doet is conditionerend voor de toekomst en dat wat je nu ervaart is weer een gevolg van alles dat in het verleden gebeurd is. Daarin wordt geen goed of kwaad onderscheiden. Het boeddhisme gebruikt de termen (vertaald) handig en onhandig. Dus als je in je denken en handelen iets doet, dat het welzijn van jezelf en andere bevordert, dan is dat handig. En als je iets denkt, spreekt of zegt, dat niet het eigen welzijn of het welzijn van andere bevordert, dan is dat onhandig. Juist deze benadering kan ontzettend veel ruimte geven.

Beluister hieronder de opname van het volledige college.